ลักษณะของพระแม่ลักษมี

พระแม่รัศมี พระแม่ลักษมีเทวี

จากบรรดาพระนามมากมาย ที่สื่อถึงการกำเนิด บุคลิกลักษณะ และ บทบาทหน้าที่ ที่มีมากมาย คงทำให้เริ่มอยากรู้ว่าพระแม่ลักษมีมีรูปลักษณ์อย่างไรกัน เหมือนหรือต่างจากพระแม่อุมาเทวีไหม

คัมภีร์อินเดียโบราณจำนวนไม่น้อย มีการพรรณนาถึงลักษณะ หรือ ประติมานวิทยาของพระแม่ลักษมีไว้อย่างละเอียด บางครั้งก็กล่าวต้องตรงกันแต่บางคัมภีร์ก็มีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันออกไป

ผู้หญิง-ช้าง-ดอกบัว “พระลักษมีในยุคพระเวท”
ในยุคแรกนิยมสร้างพระเทวีที่มีความสัมพันธ์กับดอกบัวและช้าง โดยมีชื่อเรียกมากถึง 4 ชื่อด้วยกันได้แก่ พระศรีลักษมี อภิเษกลักษมี อภิเษกศรี และ คชลักษมี ทั้ง 4 ชื่อนี้ถือว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภและความอุดมสมบูรณ์ ลักษณะโดยทั่วไปเป็นหญิงสาว ผู้มีทรวดทรงองค์เอว สะโพกได้สัดส่วนชัดเจน ทรงเครื่องอย่างนางกษัตริย์ นั่งบนดอกบัว มือทั้งสองข้างถือดอกบัวตูมในความสูงระดับใบหูหรือหน้าอก

ส่วนด้านข้างทั้งสองของหญิงสาวขนาบด้วยช้างขนาดใหญ่ 2 เชือก ซึ่งอยู่ในอิริยาบถยืน ใช่งวงหม้อน้ำ เทน้ำศักดิ์สิทธิ์ราดลงบนศีรษะของหญิงสาว

เหตุใดจึงต้องมีดอกบัวและช้างเข้ามาเกี่ยวข้อง?

ชาวอินเดียโบราณมีคติความเชื่อเกี่ยวกับดอกบัวและช้างดังนี้

ดอกบัว เป็นสัญลักษณ์ของน้ำ สัญลักษณ์ของแผ่นดิน ที่ให้กำเนิดพืชพันธุ์ ดอกบัวเชื่อมโยงกับพระแม่ลักษมีในแง่ของความอุดมสมบูรณ์ การเจริญงอกงาม และความเป็นสิริมงคล นอกจากดอกบัวจะเป็นสัญลักษณ์ที่ปรากฎบ่อยครั้งในศาสนาพราหมณ์ฮินดูแล้ว พุทธศาสนาก็นำดอกบัวมาใช้เป็นสัญลักษณ์บ่อยครั้งเช่นกัน

ช้าง เป็นสัญลักษณ์ของเมฆฝน สื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ตามความเชื่อดั้งเดิมในสมัยพระเวท ในสมัยต่อมาช้างยังได้รับการยกย่องให้เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ อยู่ในกลุ่มสัตว์ประจำทิศ ร่วมกับ ม้า สิงห์ โค หงส์ รวมทั้งได้รับการยกย่องให้เป็นผู้ค้ำจุนจักรวาล ค้ำชูศาสนาในเวลาต่อมา

เพราะนอกจากช้างจะเป็นสัญลักษณ์ที่ปรากฏบ่อยครั้งในศาสนาพราหมณ์ฮินดูแล้ว พุทธศาสนายังนำช้างมาใช้เป็นสัญลักษ์บ่อยครั้งเช่นเดียวกับดอกบัว แม้กระทั่งสุบินนิมิตของพระนางสิริมหามายาก่อนตั้งพระครรภ์ ในศิลปะอินเดียสมัยทราวดี ช่างก็แสดงสุบินนิมิตเป็นรูปช้างเช่นกัน เมื่อนำสัญลักษณ์มงคลเหล่านี้มารวมไว้ด้วยกัน ทำให้พระแม่ลักษมีกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์อย่างครบถ้วนไม่ต้องสงสัย

หนังสือพระลักษมีเทวีผู้เปี่ยมด้วยพระสิริโฉมและความกรุณาปราณี : วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์ / สำนักพิมพ์อมรินทร์

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.

. . . . . . . . .