Archive for the ‘พระพิฆเนศ องค์พระพิฆเณศ’ Category

วิธีปฏิบัติบูชาพระพิฆเนศ ในช่วงเทศกาลคเณศจตุรถี ปี พ.ศ.2559

วันประสูติพระพิฆเนศ Read more »

องค์พระศิวะมหาเทพ ตำนานองค์พระศิวะ

หากจะให้จัดลำดับความสำคัญของบรรดามหาเทพอันเป็นที่เคารพรักของประชาชนชาวไทย และอีกหลายส่วนบนโลกนี้แล้ว พระนามของพระศิวะ หรือที่คนไทยนิยมเรียกว่าพระอิศวร จะปรากฏขึ้นในลำดับต้นๆ เสมอ

ความสำคัญของพระศิวะนั้น นอกจากจะทรงเป็นมหาเทพผู้เป็นใหญ่ในจักรวาลแล้ว ในด้านการกำเนิดมหาเทพองค์นี้ยังเกี่ยวเนื่องกับเทพองค์สำคัญองค์อื่น ไม่ว่าจะเป็นพระพิฆเนศ เทพผู้ประสาทความสำเร็จในด้านศิลปะแขนงต่างๆ ซึ่งเป็นโอรสของพระศิวะ พระแม่อุมาเทวี พระชายาของพระศิวะ หรือแม้กระทั่ง องค์พระตรีมูรติ 3 มหาเทพสูงสุดแห่งศาสนาพราหมณ์ฮินดู ก็เป็นหนึ่งในอวตารของพระศิวะ ที่ร่วมกับพระพรหม และ พระวิษณุ หรือ พระนารายณ์

อิทธิปาฏิหาริย์ของพระศิวะนั้น พระองค์ทรงเป็นเทพที่ประทานพรวิเศษให้แก่ผู้หมั่นทำความดีและยึดมั่นในศีลธรรมอย่างสม่ำเสมอ ผู้ใดประพฤติตัวเพื่ออุทิศถวายแก่พระองค์แล้ว ปรารถนาสิ่งวิเศษใดๆ พระองค์ก็มักประทานพรที่ต้องการให้ Read more »

พระพิฆเนศในคติพระพุทธศาสนา

นอกจากเรื่องราวเกี่ยวกับพระพิฆเนศ จะปรากฏหลักฐานในศาสนาพราหมณ์ฮินดูแล้ว เรื่องราวเกี่ยวกับพระพิฆเนศยังปรากฏในคติพระพุทธศาสนาด้วย ดังปรากฏหลักฐานว่าพระพุทธศาสนามหายาน ได้ยอมรับนับถือพระพิฆเนศว่าเป็นสิทธิธาดา ซึ่งหมายถึงผู้ประทานความสำเร็จอีกด้วย ดังปรากฏหลักฐานว่า มีบทสวดเรียกว่า คณปติหฤทัย

รวมทั้งยังได้พบรูปเคารพของพระพิฆเนศในประติมากรรมทางพระพุทธศาสนาสมัยราชวงศ์คุปตะตอนปลาย เช่น ในภาพพระพุทธเจ้าปรินิพพานที่สารนาถมีภาพพระพิฆเนศทรงหนูอยู่ร่วมกับเทพองค์อื่นในเวลาต่อมาจึงมีภาพพระพิฆเนศในรูปของเทพเจ้าในพระพุทธศาสนามหายาน มีชื่อว่าวินายกะ และเป็นปีศาจในศาสนาฮินดู ชื่อวินายกะเช่นเดียวกัน

นอกจากนี้ยังปรากฏภาพพระพิฆเนศในลักษณะของรูปเคารพต่างๆ ได้แก่
1. พระพิฆเนศกับเทพีปรรณศพรี เป็นรูปเทพีเเหยียบพระพิฆเนศ
2. พระพิฆเนศกับเทพีอปราชิตา เป็นรูปเทพีอปราชิตา ยืนอยู่บนพระพิฆเนศ โดยพระพิฆเนศอยู่ในท่านอนพระบาทขวาถูกเหยียบโดยพระบาทซ้ายของเทพี
3. วิฆนานตกะ เป็นรูปวิฆนานตกะเหยียบพระพิฆเนศ
4. คณปติหฤทัย เป็นเทพี มีเศียรเป็นช้าง ในพระพุทธศาสนานิกายตันตระถือเป็นศักติ (พระชายา) ของคณปติ (พระพิฆเนศ)
5. คณปติ เป็นเทพในพระพุทธศาสนา ในคัมภีร์สาธนมาลา กล่าวว่า คณปติ มีผิวกายสีแดง มี 2 พระกร มีหนูเป็นพาหนะ

นอกจากนี้ ยังปรากฏภาพพระพิฆเนศ ถูกเทพมหากาลเหยียบ และ ภาพพระโพธิสัตว์มัญชุศรีเหยียบ อันเป็นการแสดงให้เห็นว่าพระพุทธศาสนามีชัยชนะเหนือศาสนาฮินดู Read more »

องค์พระพิฆเณศวรในสังคมไทยปัจจุบัน

หลังจากรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สังคมไทยได้ให้ความสำคัญและมีการนับถือพระพิฆเนศในฐานะของเทพแห่งความสำเร็จ และ เทพแห่งศิลปวิทยาการ ตามคติของอินเดียมากขึ้น จากเดิมที่มีความสำคัญเฉพาะในด้านพิธีกรรมและด้านช้าง ในสมัยกรุงศรีอยุธยา และ สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ดังที่ปรากฏว่าในเวลาต่อมา ได้มีการสร้างประติมากรรมรูปเคารพของพระพิฆเณศวรขึ้นหลายแห่ง โดยสืบทอดคติการบูชาในฐานะเทพแห่งศิลปวิทยาการเป็นหลัก โดยเฉพาะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกรมศิลปากร เช่น รูปปูนปั้นที่หน้าบันอาคารวิทยาลัยช่างศิลป์ รูปปูนปั้นผนังด้านหน้าของอาคารวิทยาลัยนาฏศิลป์ ร่วมทั้ง รูปปูนปั้นลอยตัวที่ประดิษฐานอยู่ทางทิศใต้ของโบสถ์วัดพระแก้ววังหน้า เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีการสร้างประติมากรรมรูปพระพิฆเณศวร ในฐานะเทพแห่งศิลปวิทยาการ ในหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับงานด้านวิทยาการและศิลปะด้วย เช่น พระพิฆเนศที่มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร พระพิฆเณศวรที่กองดุริยางค์ทหารบก

การบูชาพระพิฆเณศวรยังปรากฏในฐานะอื่นด้วย เช่น ถือว่าพระพิฆเณศวรเป็นหัวหน้าคณะบริวารของพระศิวะ จึงมีการสร้างประติมากรรมพระพิฆเนศที่ กองพลที่ 1 ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ Read more »

การกำเนิดพระพิฆเนศในตำนานอินเดียใต้

ในตำนานของอินเดียใต้ มีกล่าวถึงกำเนิดของพระพิฆเนศ ซึ่งเรียกกันว่า ปิลไลยาร์ ไว้ว่า ขณะที่พระแม่อุมาเทวีกำลังสรงน้ำ ปรารถนาจะมีโอรส ทำให้พระเสโทผุดขึ้นมาจากพระวรกาย พระแม่อุมาเทวีทรงลูบพระเสโทออกจากพระองค์ บังเกิดเป็นเด็กน้อยอยู่ในพระหัตถ์

พระศิวะประหลาดพระทัยมาก พระแม่อุมาเทวีทรงถือว่ากุมารนั้นเป็นโอรส ด้วยเหตุนี้เหล่าเทพจึงเดินทางมาเฝ้าและบูชาพระโอรสของพระแม่อุมาเทวี

ในบรรดาเทพเหล่านั้น มี พระเสาร์ รวมอยู่ด้วย พระเสาร์เป็นผู้มีอำนาจพิเศษคือ หากมองจ้องไปยังผู้ใด ผู้นั้นจะกลายเป็นเถ้าถ่าน ด้วยเหตุนี้พระเสาร์จึงไม่กล้ามองพระโอรสของพระแม่อุมาเทวี

พระแม่อุมาเทวีกลับทรงเห็นว่า การกระทำดังนี้เป็นการดูถูกพระโอรส พระเสาร์จึงจำใจเงยหน้ามองพระโอรสของพระแม่อุมาเทวี เมื่อพระเสาร์มองพระพิฆเนศวรพระโอรสของพระแม่อุมาเทวีแล้ว เศียรของพระพิฆเนศวร์ก็ไหม้เป็นเถ้าถ่าน Read more »

ตำนานกำเนิดพระพิฆเณศวร จาก คัมภีร์สกันทปุราณะ

ในคัมภีร์อินเดียโบราณ กล่าวถึงเรื่องราวการถือกำเนิดของพระพิฆเณศวรว่า พระแม่อุมาเทวีหรือพระนางปารวตี ทรงขัดถูพระวรกาย และทรงปั้นชายหนุ่มรูปงามจากเครื่องประทินผิวที่ออกมาจากพระวรกายนั้น พระนางได้ทรงชุบชีวิตให้แก่รูปปั้นเป็นหนุ่มรูปงาม เด็กหนุ่มผู้นั้นลุกขึ้นแล้วกล่าวว่า จะให้หม่อมฉันทำสิ่งใด ขอพระองค์ได้โปรดบัญชา

พระแม่อุมาเทวีจึงตรัสว่า ในขณะที่พระนางกำลังสรงน้ำ อย่าให้ใครล่วงล้ำเข้ามาได้เด็ดขาด จากนั้นเด็กหนุ่มผู้นี้ก็ไปยืนเฝ้าอยู่ที่หน้าประตู

ขณะนั้น พระศิวะเสด็จมา และต้องการเข้าไปข้างในที่พระนางอุมาเทวีกำลังสรงน้ เด็กหนุ่มจึงเข้าขัดขวาง จนเกิดการต่อสู้กัน เด็กหนุ่มใช้ไม้กระบองตีที่หน้าผากของพระศิวะ พระศิวะโกรธจัด จึงใช้ตรีศูลตัดศีรษะเด็กหนุ่มสิ้นชีวิต Read more »

ตำนานกำเนิดพระพิฆเนศ จากคัมภีร์ลิงคปุราณะ

ในสมัยหนึ่ง เหล่าอสูรพากันบูชาอ้อนวอนขอพรพระศิวะ เมื่อได้รับพรแล้ว อสูรเหล่านั้นก็พากันก่อความเดือดร้อนไปทั่ว เทวดาทั้งหลายจึงพากันไปขอพรจากพระศิวะว่า ขอให้ทรงสร้างอุปสรรคเพื่อไม่ให้อสูรสามารถทำพิธีบูชาอ้อนวอนพระองค์ได้สำเร็จ

พระศิวะรับคำขอของเหล่าเทวดา จึงเสด็จเข้าไปในครรภ์ของพระแม่อุมาเทวี และถือกำเนิดเป็น พระพิฆเณศวร เทวดาทั้งหลายต่างพากันสรรเสริญพระพิฆเนศ ผู้มีพระพักตร์เป็นช้าง จากนั้นพระพิฆเนศก็ทรงเต้นรำ

พระศิวะอุ้มพระพิฆเนศขึ้นแล้วสั่งให้พระพิฆเนศทรงสร้างอุปสรรคขัดขวางผู้ที่ประกอบพิธีกรรมโดยไม่ให้ทักษิณา (ค่าทำบุญ) แก่พราหมณ์ผู้ประกอบพิธีบวงสรวง รวมทั้งยังตรัสว่า ให้คุ้มครองทั้งคนหนุ่มและคนแก่ที่บูชาพระพิฆเณศวร และให้พรว่า ถ้าใครจะทำพิธีไหว้ พระศิวะ พระนารายณ์ และ พระพรหม ต้องบูชาพระพิฆเนศก่อนเสมอ Read more »

ตำนานพระพิฆเนศเสียงา

สำหรับสาเหตุที่ทำให้ พระพิฆเนศ มีชื่อว่า เอกทันตะ แปลว่าผู้มีงาเดียว นั้น ปรากฏในคัมภีร์ปุราณะซึ่งกล่าวว่า

เดิมพระพิฆเนศมี 2 งา แต่ครั้งหนึ่ง ปรศุราม ซึ่งเป็นอวตารปางหนึ่งของ พระวิษณุ (พระนารายณ์) ขึ้นไปเฝ้า พระศิวะ ที่เขาไกรลาส เวลานั้นพระศิวะบรรทมอยู่ พระพิฆเนศจึงห้ามมิให้ปรศุรามเข้าไป

ปรศุราม ซึ่งถือว่าตนเป็นคนโปรดของพระศิวะ จะเข้าไปให้ได้ จึงเกิดการวิวาทกันขึ้นกับพระพิฆเนศ ถึงขั้นรบกัน

พระพิฆเนศใช้งวงจับปรศุรามหมุนขว้างไป จนปรศุรามสลบ เมื่อปรศุรามปืนขึ้นมาจึงจับขวานซึ่งพระศิวะประทานให้ขว้างไปที่พระพิฆเณศวร พระพิฆเนศเห็นขวานก็จำได้ว่าเป็นขวานของพระศิวะประทานให้ จึงไม่ยอมต่อสู้เนื่องจากเป็นศาสตราวุธของพระบิดา แต่ก็ได้ก้มลงรับขวานด้วยงาข้างหนึ่ง งานั้นจึงหักไป Read more »

ตำนานพระพิฆเณศวร ในปัทมะปุราณะ

ตำนานพระพิฆเนศในคัมภีร์ปัทมะปุราณะ

เป็นการกล่าวถึงถึงที่มาทำให้พระพิฆเณศวรได้รับพรจากพระศิวะและพระนางปารวตี (พระแม่อุมาเทวี) ให้ได้รับการบูชาก่อนเทพองค์อื่นๆ ดังที่ปรากฏในคัมภีร์ดังต่อไปนี้

สัญชัยฤาษีได้ถามฤาษีวยาสว่า เทพองค์ใดควรได้รับการบูชาก่อนเทพองค์อื่น ฤาษีวยาสกล่าวว่า คนที่ควรการบูชาก่อนเทพองค์ คือ พระพิฆเนศวร เนื่องด้วยพระองค์เป็นผู้ทรงขจัดอุปสรรค สมัยหนึ่งเทวดาได้นำขนมโมทกะ มาถวายพระแม่อุมาเทวี ขนมนี้ใครกินแล้วจะเป็นผู้ที่มีปัญญารอบรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง พระแม่อุมาเทวีต้องการประทานขนมนี้แก่บุตรของพระองค์ องค์ใดองค์หนึ่งที่แสดงให้เห็นว่ามีความเฉลียวฉลาดรอบรู้อย่างแท้จริง จึงให้มีการพิสูจน์ความสามารถแข่งขันกันระหว่างพระขันทกุมารและพระพิฆเณศวร์

พระขันทกุมารจึงขี่นกยูงเดินทางไปนมัสการสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ที่มีในโลก ส่วนพระพิฆเนศวร์ ได้เดินวนรอบ ประทักษิณาแก่พระศิวะพระแม่อุมาเทวี แล้วมายืนอยู่ตรงหน้าพระพักตร์ของพระบิดาและพระมารดา Read more »

การบูชาพระพิฆเนศ ในช่วงเทศกาล คเณศจตุรถี 2558

คเณศจตุรถี การบูชาพระพิฆเนศในวันคเณศจตุรถี

การปฏิบัติในวันคเณศจตุรถี วันประสูติองค์พระพิฆเนศ

การจัดพิธีบูชาในวันคเณศจตุรถี
ลิขสิทธิ์บทความโดย – อ.พิทักษ์ โค้ววันชัย (สำนักพิมพ์สยามคเณศ)
อ.พิทักษ์ เขียนบทความนี้ เผยแพร่ลง นิตยสารสยามคเณศ และ เว็บไซต์สยามคเณศ เป็นประจำทุกปี *****ห้ามคัดลอกเพื่อการค้าเด็ดขาด*****
มอบแด่ กลุ่มผู้ศรัทธาทุกท่าน
เนื่องในวันคเณศจตุรถี ปี พ.ศ.2558

(จัดพิธีได้ตั้งแต่วันที่ 17-27 กันยายน พ.ศ.2558 วันใดก็ได้ เวลาใดก็ได้ ไม่มีกฎบังคับ)
มีคำแนะนำดังต่อไปนี้

1. จัดเตรียมเทวรูป
ทำ ความสะอาดเทวรูป ที่มีประดิษฐานอยู่ในบ้านทั้งหมด หากเทวรูปองค์ไหนใช้น้ำล้างได้ก็ล้างให้สะอาด ใช้ผ้าเช็ดให้แห้ง หากองค์ไหนอาจเสียหายจากการถูกน้ำ ให้ใช้ผ้าหรือแปรงปัดฝุ่นให้เรียบร้อย

ให้ เลือกเทวรูปพระพิฆเนศ 1 องค์ มาจากที่ผู้บูชามีประดิษฐานอยู่ในบ้าน โดยเลือกองค์ที่ขนาดไม่ใหญ่มาก ทำจากวัสดุที่โดนน้ำได้ เช่น หินแกะสลัก ทองเหลือง สำริด เรซิ่น ฯลฯ ไม่ควรเป็นเทวรูปไม้แกะสลัก เทวรูปปูนปั้น ดินปั้น หรือเทวรูปที่มีการตกแต่งประดับด้วยคริสตัลเพชรพลอย เพราะอาจทำให้เสียหาย องค์ที่เราเลือกมานี้ จะเรียกว่า “องค์บูชา” Read more »

องค์พระศิวะ ความเกี่ยวข้องกับไทยและพุทธศาสนา

image

พระศิวะหรือพระอิศวรในประเทศไทย

ศาสนาพราหมณ์ฮินดูนั้นได้เข้ามาอยู่ในดินแดนสุวรรณภูมิมาช้านานกว่า 5 พันปี แต่มารวมกันในศาสนาพุทธนิกายมหายานและมนตรยานนานราว 2500 ปี
จะเห็นโบราณวัตถุในดินแดนนี้ไม่ว่าจะเป็นประสาทเขาพนมรุ้ง ปราสาทหินพิมายหรืออาณาจักรนครวัดในประเทศกัมพูชาซึ่งเดิมทีเป็นของประเทศไทย มีรูปจำหลักหรือเทวรูปพระอิศวรพระนารายณ์มากมาย

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของคำว่า อวโลกิเตศวรนั้นมาจากรากฐานคำว่าอิศวรหรือพระศิวะ Read more »

พระแม่คงคา มารดาแห่งสายน้ำ

image

จากตำนานเก่าแก่กล่าวกันว่า เมื่อโลกมนุษย์เกิดความแห้งแล้งมาก เนื่องจากด้วยพระแม่คงคาไม่ยอมปล่อยสายน้ำตกลงสู่พื้นโลก พระแม่คงคานั้นเดิมทีเป็นพระราชธิดาแห่งพระหิมวัตและพระนางเมนกา ซึ่งมีศักดิ์เป็นพระพี่นางของพระแม่อุมาเทวีหรือพระแม่ปารวตี มีหน้าที่ดูแลสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่ไหลมาจากสวรรค์

เมื่อโลกตกอยู่ในความแห้งแล้ง เหล่าทวยเทพได้ทูลขอพระศิวะให้ทรงช่วย พระองค์จึงทรงบังคับให้พระแม่คงคาคืนสายน้ำสู่โลกมนุษย์ แต่ด้วยเกรงว่าความแรงจากกระแสน้ำจากสวรรค์จะทำลายโลก จึงทรงให้พระแม่คงคาประทับบนมวยพระเกศาของพระองค์เพื่อลดความแรงของกระแสน้ำที่ไหลลงสู่โลกมนุษย์
Read more »

ตำนานเศียรเป็นช้างของพระพิฆเนศ อีกตำนานหนึ่ง

พระพิฆเนศ ตำนานองค์พระพิฆเนตร

ในอดีตกาล เมื่อครั้งที่ยังมีความเคร่งครัดทางด้านศาสนา เหล่าทวยเทพและนักปราชญ์ต่างบำเพ็ญตนเพื่อแสวงหาความเป็นมงคลและรางวัลแห่งความรุ่งเรืองในชีวิต

แต่ต่อมาพลังแห่งความชั่วร้ายอสูรต่างก็อุทิศตนให้แก่การบูชาและบวงสรวงเพื่อขอพรจากพระศิวะ เมื่อได้รับมาแล้วพวกเขาก็เริ่มโจมตีเหล่าทวยเทพจนพ่ายแพ้ และมีอำนาจเหนือเทพทั้งปวง

พระอินทร์และเทพองค์อื่นจึงพร้อมใจกันยื่นฎีกาถวายต่อพระศิวะ และอ้อนวอนขอให้มหาเทพผู้ยิ่งใหญ่สร้างสิ่งที่สามารถช่วยขจัดปัดเป่าอุปสรรคที่เกิดจากน้ำมือของผู้ที่ได้รับพรด้วยรางวัล แต่ใช้อย่างไม่ถูกต้องด้วยเถิด Read more »

องค์พระพิฆเนศ มหาเทพที่มีผู้ศรัทธาสูงสุด

รูปพระพิฆเณศ
ภาพลักษณ์ของพระพิฆเนศ ขจรขจายไปทั่วตามวันเวลาที่ผ่านไปนานหลายศตวรรษ ในขณะที่รูปลักษณ์ที่ซับซ้อนก็ได้วิวัฒน์และสะท้อนให้เห็นรูปโฉมที่หลากหลายของเทพที่มีผู้ศรัทธาและรักใคร่มากที่สุดองค์นี้เป็นผลให้ทุกสิ่งทุกอย่าง ที่เป็นตัวแทนความศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์มีกฎเข้มงวดในการบูชารูปลักษณ์หรือศิลปะศาสตร์ของพระองค์ มาตั้งแต่ครั้งโบราณซึ่งลูกรักเหล่านี้ล้วนสามารถบรรยายรายละเอียดคุณสมบัติของเทพองค์นี้ได้อย่างชัดเจนทั้งในส่วนที่เป็นภาพเขียนและประติมากรรม

ในตำนานเหล่านี้พระพิฆเนศทรงได้รับการบรรยายให้เป็นเทพที่มีพระวรกายเป็นมนุษย์และมีเศียรเป็นช้างยิ่งใหญ่ครั้งหนึ่งหากมีพระวรกายอ้วนท้วนจนสามารถมองเห็นพระอุระยนต์ออกมาเป็นรูปทรงกลม มีผิวพระวรกายเป็นสีแดงระเรื่อ พระหัตถ์และบ่อยครั้งก็งวง ทรงจับวัตถุที่มีความหมายเชิงสัญลักษณ์นานาชนิด เมื่อพระองค์ทรงประทับนั่งบนแท่นพระอาสน์พระบาทครั้งหนึ่งจะอยู่ในท่านั่งสมาธิ ส่วนอีกข้างจะวางบนแท่นรองพระบาทโดยมีอาหารนานาชนิดวันกระจายอยู่ตรงหน้าพระบาท หนูตัวหนึ่งนั่งอยู่ใกล้ใกล้ อาหารและเนยหน้ามองพระพักตร์ของพระองค์ดำกับขออนุญาตมีส่วนร่วมกับการกินอาหารเหล่านั้น Read more »

พิทักษ์ โค้ววันชัย นักเขียนหนังสือบูชาองค์เทพ ที่มีผลงานมากที่สุดของไทย

image

. . . . . . . . .