Posts Tagged ‘พญานาค’

ตำนานองค์พญานาค เรื่องเล่าพญานาค

เรื่องราวของพญานาคนั้น ผู้เขียนเชื่อว่า มีเรื่องราวของความเชื่อ การให้ความนับถือและตำนานต่างๆมากมายอีกร้อยแปดพันเก้า ที่กล่าวถึงพญานาคในบ้านเรานั้น ล้วนเคยมีนักเขียนท่านอื่นเขียนเอาไว้อย่างจริงจังและพิสดารพันลึกไปหมดแล้ว ในเรื่องราวและประวัติของพญานาคโดยละเอียด ว่ามีความเป็นมาอย่างไรและการเผยแพร่เข้ามาในประเทศไทยเรานั้นมาในสมัยไหน ผู้เขียนชื่อว่าเรื่องราวเหล่านี้เคยถูกตีพิมพ์ในหนังสือเล่มต่างๆที่เกี่ยวข้องกับองค์พญานาคทั้งที่เป็นความเชื่อเป็นอะไรมากมายอยู่แล้ว ดังนั้นมีเรื่องราวที่ผู้เขียนจะกล่าวถึงนั้นจะไม่ไปขอเท้าความให้ยุ่งเหยิง หรือเข้าไปในเรื่องเก่าๆ ที่ท่านผู้อ่านต่างก็รู้กันดีอยู่แล้ว ที่ผู้เขียนจะกล่าวถึงในหนังสือเล่มนี้ก็จะขอเท้าความถึงประวัติพญานาคโดยย่อเท่านั้น เอาไว้สำหรับท่านที่ไม่เคยอ่านหนังสือเล่มอื่น จะได้พอเข้าใจในเรื่องนี้บ้าง

เรื่องราวของพญานาคในวันนี้ เรื่องราวการปรากฏตัวและข่าวต่างๆ ที่เกี่ยวพันถึงองค์พญานาค และเรื่องราวของผู้ที่ได้ชื่อว่าเคยพบพญานาค หรืออะไรก็ตามที่มีชื่อเสียงไปในทำนองนั้น ดังนั้นเรื่องราวที่ผู้เขียนจะขอกล่าวถึงจึงออกจะไม่ใช่ตำราที่ว่าด้วยประวัติศาสตร์ วรรณคดี และตำนานเก่าแก่ที่อาจจะพูดถึงแต่เรื่องราวของพญานาคในช่วงพุทธชาติชาดกและพระพุทธศาสนาไปเสียหมด Read more »

ตำนานองค์พญานาค

สำหรับเรื่องราวของพญานาคนั้น ผู้เขียนเชื่อว่า หลายๆ ท่านคงเคยได้ยินผ่านหูผ่านตากันมาบ้างแล้ว เรื่องราวของพญานาคนี้ไม่ใช่จะมีแต่บ้านเราเท่านั้น บ้านอื่นเมืองอื่นเขาก็มี แถมยังมีหลายเรื่องหลายประเทศเสียอีกด้วยแต่ทว่าภาพลักษณ์และลักษณะพญานาคทางประเทศอื่นนั้น อาจจะแตกต่างไปจากของเรามาก

สำหรับประเทศอื่นนั้น พญานาค มักจะเป็นที่รู้จักกันดีกับคำว่า นาคา NAGA ซึ่งพญานาคของเขาอาจจะไม่ได้มีรูปร่างอย่างพญานาคบ้านเรา หรือมีตำนานที่จำแลงเป็นมนุษย์ได้ แต่บางที่ก็มีการจัดลำดับพญานาคอยู่ในวงศ์เทพ หรือเป็นเทพเจ้าเป็นสิ่งนับถือไปเลย

สำหรับบ้านเราเรื่องราวขององค์พญานาคหลายเรื่อง ก็อิงตำนาน อิงนิทาน และ อีกประวัติพุทธศาสนาด้วยกันทั้งนั้น จึงไม่แปลกที่บางครั้งพญานาคจะเป็นสิ่งที่คนไทยนับถือและให้ความเคารพไปพร้อมพร้อมกันด้วย คนเก่าคนแก่บอกว่า คนไทยเรามีของดีอยู่เยอะ แม้แต่เรื่องราวของพญานาคก็เป็นเรื่องใหญ่อีกเรื่องหนึ่ง ที่มีการสร้างเรื่องสร้างสิ่งแวดล้อมและรายละเอียด ทำให้เรื่องราวทั้งหลายที่เกี่ยวกับพญานาค มีที่มาที่ไปและสมกับเป็นเรื่องราวทางพุทธศาสนา ทางความเชื่อ และเพิ่มความน่าเชื่อถือศรัทธามากยิ่งขึ้น Read more »

พญานาค การบูชาพญานาค ลัทธิบูชางู บูชานาค

ลัทธิบูชางู บูชานาค

ในตำราเกี่ยวกับศาสนาต่างมีความเห็นตรงกันว่าศาสนาที่นับถืองูเป็นศาสนาเก่าแก่ดึกดำบรรพ์ มีมาก่อนสมัยพุทธกาลนับเป็นพันๆปีทีเดียว เช่นที่เรียกกันว่าศาสนา ปฤศ หรือ ปฤศวิ พวกนับถือบูชาดินและงู พวกที่นับถืองูนี้คือพวกกราวิเกียร์ ซึ่งต่อมากลายเป็นพวกทมิฬ พวกนับถือแผ่นดิน ภูเขาว่าเป็นสิ่งประเสริฐเลิศกว่าสิ่งทั้งปวงเพราะเป็นบิดามารดาของสรรพสิ่งทั้งหลายนอกจากนี้ยังนับถือสัตว์มีพิษที่อยู่ในดินคืองู ว่าเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์อีกด้วย

การบูชางูบูชานาคนี้ ในอินเดียปัจจุบันก็ยังมีนับถือกันอยู่ ในหนังสือประเพณีฮินดู ดังกล่าวข้างต้นได้ยกตัวอย่างพิธีนครปัญจมี (Nagara Panchami) ว่ามีการเลี้ยงงูในเดือนกุมภาพันธ์ พิธีนี้เป็นการเลี้ยงงูเห่าโดยทั่วๆ ไป คือประชาชนนำอาหารได้แก่นม กล้วยไปเลี้ยงงูที่อยู่ตามรูตามโพรงเท่าที่จะหาได้ พิธีบูชางูของอินเดียทำกันอยู่เสมอในระหว่างเดือนกรกฏาคม เช่นพิธีนาควิธานำ ในหนังสือ คำให้การพราหมณ์อัจจุตะนัน ได้กล่าวถึงพิธีนี้ไว้ว่า

“เดือน ๙ ชื่อนาควิธินำ วันขึ้น ๕ ค่ำ แต่งเครื่องบูชาขนมของกินดอกไม้ธูปเทียนบูชาพญาเศษนาค พราหมณ์ราชครูเขียนรูปพญาเศษนาคแปดหาง เมื่อบูชานั้นปิดประตูวัง ประตูบ้านกระทำบูชาทุกวังทุกบ้าน” Read more »

พญานาค พระยานาค เทพนาคราชในอุษาคเณย์

เทพนาคราชในอุษาคเณย์

“นาค (Naga)” เป็นชื่อที่รู้จักกันมาเนิ่นนานแล้ว คุณสุจิตต์ วงศ์เทศ และ ส.พลายน้อย เคยเขียนหนังสือว่าด้วยเรื่องนาคไว้หลายเล่ม ซึ่งล้วนแล้วแต่ละเอียดลึกซึ้งแสดงให้เห็นความหมายและความสำคัญของนาคเชิงสัญลักษณ์ เกี่ยวพันถึงคติความเชื่อตลอดจนวิถีชีวิตของคนในสังคม

ในภารตะวิทยา ได้อรรถาธิบายเกี่ยวกับเรื่องนาคไว้ใน “ครุฑปุราณะ” ว่าด้วยเรื่องการเป็นปรปักษ์กันระหว่างครุฑกับนาค

‘นาค’ ลักษณะตัวจะเป็นงูใหญ่มีหงอนสีทองและตาสีแดง เกล็ดเหมือนปลา นาคตระกูลธรรมดาจะมีเศียรเดียว แต่ตระกูลที่สูงขึ้นไปนั้นจะมีสามเศียร ห้าเศียร เจ็ดเศียร และเก้าเศียร นาคจำพวกนี้จะสืบเชื้อสายมาจาก ‘พญาเศษนาคราช (อนันตนาคราช)’ ผู้เป็นบัลลังก์ของพระวิษณุซึ่งประทับอยู่ ณ เกษียรสมุทร มีกายใหญ่โตมหึมา มีความยาวไม่สิ้นสุด มีพันศีรษะ พญานาคนั้นมีทั้งเกิดในน้ำและบนบก เกิดจากครรภ์และจากไข่ มีอิทฤทธิ์สามารถบันดาลให้เกิดคุณและโทษได้ และมักจะแปลงร่างเป็นมนุษย์ที่มีรูปร่างสวยงาม นาคประเภทนี้พญาครุฑไม่สามารถทำร้ายได้

“พญานาค” แบ่งออกเป็น 4 ตระกูลใหญ่ คือ ตระกูลวิรูปักษ์ พญานาคตระกูลสีทอง, ตระกูลเอราปถ พญานาคตระกูลสีเขียว, ตระกูลฉัพพยาปุตตะ พญานาคตระกูลสีรุ้ง และ ตระกูลกัณหาโคตมะ พญานาคตระกูลสีดำ โดยมีกำเนิด 4 รูปแบบ คือ แบบโอปปาติกะ เกิดแล้วโตทันที, แบบสังเสทชะ เกิดจากเหงื่อไคล สิ่งหมักหมม, แบบชลาพุชะ เกิดจากครรภ์ และแบบอัณฑชะ เกิดจากฟองไข่ พญานาคชั้นสูงเช่น ‘เทพนาคาร’ จะมีกำเนิดแบบโอปาติกา
Read more »

พระนาคปรก ตำนานพระนาคปรก ประวัติพระนาคปรก การบูชาพระนาคปรก

พระนาคปรก

พระพุทธรูปและพระเครื่องในลักษณาการที่เรียกว่า “นาคปรก” นับเป็นพระที่มีพุทธลักษณะงดงาม และมีนัยแสดงความหมายซึ่งสืบ ทอดกันมาตั้งแต่โบราณกาล ลักษณะ “นาคปรก” ที่พบเห็นนั้นมีหลายแบบ อาทิ เป็นรูปพระพุทธประทับนั่งทับบนบัลลังก์นาคขนด หรือมีขนดนาคล้อมรอบองค์พระพุทธ ปรากฏพญานาคแผ่เศียรอยู่ด้านบน มีทั้งเศียรเดียวและหลายเศียร เป็นต้น

คติความเชื่อเรื่อง “พญานาคกับศาสนา” ปรากฏทั้งในศาสนาพราหมณ์และพุทธศาสนา สำหรับศาสนาพราหมณ์ “นาค” มีความสำคัญหลายประการ ตัวอย่างเช่น เป็นบัลลังก์ขององค์พระวิษณุในไวกูณฑ์ ที่เรียกว่า “วิษณุอนันตศายินปัทมะนาภะ” หรือ “นารายณ์บรรทมสินธุ์” หรือใน “ครุฑปุราณะ” เรื่องพญานาควาสุกรีที่พันรอบเขา มิลินทระในคราวกวนเกษียรสมุทรเพื่อทำน้ำอมฤต การเป็นเทพพาหนะของพระวรุณ หรือพระพิรุณ ซึ่งทำหน้าที่ให้ฝน การเป็นสัตว์สำคัญที่เฝ้ามหานทีสีทันดรล้อมรอบเขาพระสุเมรุ ตลอดจนการกล่าวถึงนาคในปุราณะต่างๆ

นอกจากเรื่องราวของ “นาค” ยังสัมพันธ์กับพงศาวดารเขมร ซึ่งกล่าวถึงนาคว่าเป็นต้นบรรพบุรุษของขอมโบราณ และมักมาปรากฏช่วยสร้างเมืองอยู่เสมอ จนเมื่อชาวขอมจะสร้างศาสนาสถานต่างๆ ก็มักจะจำลองรูปพญานาคไว้ บ้างก็ถือว่านาคเป็นตัวแทนของสะพานสายรุ้งที่เชื่อมระหว่างโลกมนุษย์กับสวรรค์ด้วย

ส่วนพุทธศาสนา เป็นที่ทราบกันว่ามีความนิยมสร้างพระพุทธรูปปางนาคปรก อันเกี่ยวเนื่องกับพญานาคที่ชื่อ “มุจลินท์” ซึ่งมาแผ่พังพานปกป้องพระพุทธองค์ และกลายเป็นพระประจำวันเสาร์ นอกเหนือไปจากเรื่องพญานาคเลื่อมใสในพุทธศาสนาถึงขนาดปลอมตนมาขอบวชจนเรียกว่า “บวชนาค” มาจนถึงปัจจุบันนี้ นอกจากนี้ หากพิจารณาอาคารสถาปัตยกรรมจะพบเห็นเค้าเงื่อนที่พญานาคทำหน้าที่ปกป้องดูแลพระศาสนาอย่างเอาจริงเอาจัง เช่น การทำช่อฟ้า รวยระกา ใบระกา และหางหงส์ เป็นรูปพญานาค หรือการทำคันทวยเป็นรูปนาค เรียกกันว่า “นาคทัณฑ์” ล้อมรอบอุโบสถ วิหารไว้
Read more »

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในประเทศไทย

วัดวิษณุ ยานนาวา

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในกรุงเทพ

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในกรุงเทพ

วัดวิษณุ ตั้งอยู่เลขที่ 96 ซ.เจริญราษฎร์ 3 (ซอยวัดปรก) แขวงทุ่งวัดดอน กรุงเทพฯ ก่อสร้างโดยสมาคมฮินดูธรรมสภา เป็น สมาคมทางศาสนาในองค์การศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2458 โดยชาวอุตตรประเทศจากประเทศอินเดีย หรือที่เรียกกันว่า “พวกยูพี” ที่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ซึ่งชาวอุตตรประเทศนั้น เป็นชาวฮินดูที่นับถือพระวิษณุเป็นหลัก แต่เดิมที่ชาวอุตตรประเทศที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ได้ไปกระทำศาสนกิจต่างๆ ณ วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขก) ถนนสีลม

ต่อมาเมื่อมีชาวฮินดูจากอุตตรประเทศได้เข้ามาอยู่อาศัยในประเทศมากขึ้น จึงได้รวมตัวกันก่อตั้งสมาคมฮินดูธรรมสภา และแยกตัวออกมาสร้างเทวาลัยแห่งใหม่ขึ้น จากการเรี่ยไรรวบ รวมเงินกันได้จำนวนหนึ่ง จึงได้ซื้อที่ดินแปลงหนึ่งในซอยวัดปรก ด้วยเห็นว่าที่ดินบริเวณดังกล่าวมีราคาถูก และมีชาวอุตตรประเทศอาศัยอยู่ในเขตนั้นจำนวนมาก

สิ่งที่โดดเด่นของวัดวิษณุ และถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวอุตตรประเทศผู้ร่วมใจกันสร้างวัดแห่งนี้ คือ วัดวิษณุ นับว่าเป็นวัดเดียวของศาสนาฮินดูในประเทศ ที่มีเทวรูปประดิษ ฐานอยู่มากที่สุดถึง 24 องค์ ว่ากันว่ามากที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เลยทีเดียว โดยบนชั้น 2 ของเทวาลัยหลัก ประกอบไปด้วยเทวรูปพระวิษณุ-พระลักษมี ซึ่งถือเป็นเทวรูปประธานของวัด พระราม-นางสีดา พระลักษมณ์ พระภรต พระศัตรุฆน์ ศรีหนุมานตอนแบกต้นสังกรณีตรีชวา พระกฤษณะ-นางราธา พระพิฆเนศ ขนาบด้วยรูปหินอ่อนขนาดเล็กของพระนางพุทธิและสิทธิ พระชายา เป็นต้น
Read more »

ความเป็นมาของ พราหมณ์ ในประเทศไทย

บทความโดย มูลนิธิพระพิฆเนศ เผยแพร่ในเว็บไซต์สยามคเณศ ห้ามคัดลอกเพื่อการค้า

พราหมณ์เป็นชนกลุ่มน้อยกลุ่มหนึ่งในประเทศไทยมีมานานหนักหนา ดินแดนสุวรรณภูมิเคยมีพราหมณ์เข้ามามีบทบาทสำคัญยิ่ง เช่น พราหมณ์โกณฑัญญะ ผู้เข้ามาได้นางพญาลิ่วของฟูนันเป็นเมีย ได้ก่อตั้งวงศ์วานเป็นปึกแผ่นในประเทศนั้น ก่อนที่ไทยเราจะอพยพมาสู่ดินแดนสุวรรณภูมิมีพราหมณ์เข้ามามีอิทธิพลก่อนอยู่แล้ว กล่าวเฉพาะเมื่อตั้งประเทศไทยเป็นเอกราชจากขอม เราเคยเป็นพราหมณ์มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย และปัจจุบันนี้ก็ยังมีพราหมณ์อยู่ในพระบรมมหาราชวัง ยังมีหอโหรพราหมณ์อยู่หลังพระที่นั่งบรมพิมาน ประมุขของพราหมณ์ปัจจุบัน คือ พระราชครูวามเทพมุนีฯ (สมจิตต์ รังสิพราหมณกุล) ซึ่งตั้งนิวาสนสถานอยู่ใกล้เทวสถานเสาชิงช้า ใกล้วัดสุทัศนเทพวราราม เมื่อรัชกาลที่ 2 ทรงพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนา ทรงเรียกบริเวณนี้ว่า “เสาชิงช้า อาวาส วัดพราหมณ์”
Read more »

รังโกลี หรือ รังโคลี ศิลปะแบบอินเดีย เพื่อการบูชาองค์เทพ

รังโกลี (Rangoli) ศิลปะการวาดภาพตกแต่งที่นิยมในอินเดีย (ยันต์องค์เทพ มณฑลจักรวาล ลวดลายแบบอินเดีย)

ภาพวาดรูปแบบหนึ่งที่มักเห็นประจำในอินเดียก็คือ ภาพวาดที่เรียกว่า รังโกลี (Rangoli) ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของศิลปะที่นิยมมากที่สุดในอินเดียก็ว่าได้ เป็นการวาดภาพด้วยทรายหรือผงสี บนพื้นขาวหรือพื้นสี ซึ่งมักใช้ตกแต่งหน้าบ้านของชาวอินเดียในงานเทศกาลต่างๆ หรือในสถานที่จัดงานสำคัญๆ หมายถึงการต้อนรับขับสู้อย่างอบอุ่นของเจ้าบ้านหรือเจ้าภาพต่อแขกที่มาเยือน
Read more »

. . . . . . . . .