Posts Tagged ‘พระแม่รัศมี’

พิธีบูชาพระแม่ลักษมีในฤดูเก็บเกี่ยว

devi-lakshmi-goddess-of-wealth-CI69_l

เกษตรกรในอินเดียเหนือแถบแคว้นโอริสสา นิยมบูชาพระแม่ลักษมีในฐานะมหาเทวีแห่งความอุดมสมบูรณ์ ทุกปีที่ได้เก็บเกี่ยวผลผลิตได้ปริมาณมาก พวกเขาจะประกอบพิธีบูชาพระลักษมี ในวันเพ็ญของฤดูเก็บเกี่ยวในวันนั้น ทุกๆ บ้านจะตกแต่งบ้านเรือนอย่างสวยงาม มีงานเลี้ยงรื่นเริงอย่างยิ่งใหญ่ ทั้งหมู่บ้านที่เป็นการเฉลิมฉลองหลังจากเหน็ดเหนื่อยกันมาทั้งปี และยังเป็นการบูชาพระแม่ลักษมีพระเทวีที่ตนรักและศรัทธาอีกด้วย

พระแม่ลักษมีในฐานะต้นกำเนิดพระแม่โพสพ

นอกจากจะเชื่อกันว่า พระแม่ลักษมีสามารถดลบันดาลความอุดมสมบูรณ์ทางพืชพันธุ์ธัญญาหารแก่ผู้ที่บูชาได้แล้ว ชาวอินเดียโบราณยังเชื่อกันว่ ามีพระแม่ลักษมีปางหนึ่งที่อวตารลงมาเพื่อทำหน้าที่นี้โดยเฉพาะ ปางนั้นก็คือปางธัญญลักษมี พระลักษมีมหาเทวีจะทรงอาภรณ์สีเขียวมี 4-6 พระกร พระหัตถ์อย่างน้อย 2 ข้างจะทรงรวงข้าวและธัญพืช ส่วนที่เหลืออาจแสดงปางประทานพรหรือปางประทานอภัยทาน

นิทานปรัมปราของอินเดีย กล่าวถึงที่มาของพระแม่ลักษมีปางนี้ว่า ครั้งหนึ่งโลกประสบภัยแล้งอย่างรุนแรง แผ่นดินขาดช่วง พื้นดินแห้งแล้งแตกระแหง แสงอาทิตย์ก็ร้อนแรงจนผู้คนอยู่ไม่ได้ แหล่งน้ำแห้งขอดลงเรื่อยๆ พืชพันธุ์ธัญญาหารทยอยยืนต้นตายทีละต้นในที่สุดชาวบ้านทนความเดือดร้อนไม่ไหว จึงร่วมกันสวดบูชาวิงวอนพระวิษณุขอให้ช่วยเหลือ ทว่าในเวลานั้นพระวิษณุบรรทมหลับอยู่ จึงไม่ได้ยินเสียงวิงวอนของผู้คนในโลก มีแต่พระแม่ลักษมีเท่านั้นที่ได้ยินเสียงบทสวดวิงวอน พระแม่ลักษมีเทวีจึงแบ่งภาคลงมาช่วยเหลือมนุษย์โลก ด้วยการนำพระมหาสังข์ใส่น้ำ โปรยปรายเป็นฝน และเนรมิตข้าวในนา และพืชพันธุ์ธัญญาหารให้กลับมาเจริญงอกงามอีกครั้ง เป็นที่ปลาบปลื้มยินดีแก่ชาวบ้านผู้ตกทุกข์ได้ยาก Read more »

คติความเชื่อเกี่ยวกับพระแม่ลักษมี

พระแม่ลักษมี ได้รับการยกย่องตั้งแต่สมัยพระเวทเป็นต้นมา ในฐานะมหาเทวีแห่งความมั่งคั่งร่ำรวย โชคลาภ ความเจริญรุ่งเรือง และความอุดมสมบูรณ์ พร้อมกับความเชื่อเกี่ยวกับการบูชาพระแม่ที่มีมาก่อนในหมู่ชนพื้นเมือง ด้วยเหตุนี้ประชาชน เกษตรกร พ่อค้าทั้งในอินเดียและดินแดนใกล้ไกล จึงนิยมบูชาพระแม่ลักษมีเพื่อมุ่งหวังโชคลาภ ความเจริญรุ่งเรือง ความอุดมสมบูรณ์ของผลิตผลทางการเกษตร และการค้าขายที่ประสบความสำเร็จมีกำไร สอดคล้องกับการพบรูปคชลักษมีและพระแม่ลักษมีจำนวนมากมายตามย่านการค้า เมืองท่าสำคัญ เมืองเกษตรกรรม และชุมชนน้อยใหญ่หลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็นจี้ขนาดเล็กสำหรับพกพาติดตัวหรือรูปเคารพขนาดย่อมสำหรับตั้งบูชา หนังสือพระลักษมีเทวีผู้เปี่ยมด้วยพระสิริโฉมและความกรุณาปราณี : วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์ / สำนักพิมพ์อมรินทร์

 

พระแม่ลักษมีในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

พระแม่ลักษมีในเทวสถานโบสถ์พราหมณ์ นักวิชาการสันนิษฐานว่า ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นชนชั้นสูง และชนชั้นปกครอง ดูจะให้ความสำคัญกับพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น ส่วนหนึ่งเพื่อสร้างความชอบธรรมและความมั่นคงทางการเมือง เพราะคนไทยในสมัยนั้นมีศรัทธาต่อพุทธศาสนาเหนือสิ่งอื่นใด อย่างไรก็ดีความเชื่อในศาสนาพราหมณ์ฮินดูก็ไม่ได้เลือนหายไป ที่ราชธานีแห่งใหม่ยังคงมีการสร้างเทวสถานโบสถ์พราหมณ์ ประกอบด้วยโบสถ์ 3 หลัง เพื่อเป็นสถานที่สำหรับประกอบพิธีกรรมของพราหมณ์ในราชสำนักมีการสร้างเสาชิงช้าขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อให้บ้านเมืองมีความแข็งแรง เมื่อพ.ศ. 2327

ประติมากรรมพระแม่ลักษมีที่เก่าแก่ที่สุดในสมัยรัตนโกสินทร์ได้แก่ พระแม่ลักษมีซึ่งประดิษฐานภายในสถานพระนารายณ์ในเทวสถานโบสถ์พราหมณ์เสาชิงช้า รูปพระแม่ลักษมีหล่อด้วยปูนลงรักสีดำสนิท พระอิริยาบถทรงยืน ในส่วนของอริยาบทนั้น รูปพระแม่ลักษมีทรงเหยียดพระหัตถ์ขวาลงข้างพระวรกาย พระหัตถ์ซ้ายยกขึ้นระดับพระอุระ แล้วทรงถือดอกบัว 1 ดอก ลกษณะนี้จะพบเห็นได้เสมอในรูปเทวสตรีของศิลปะอินเดียภาคใต้ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ลวะเป็นต้นมา หนังสือพระลักษมีเทวีผู้เปี่ยมด้วยพระสิริโฉมและความกรุณาปราณี : วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์ / สำนักพิมพ์อมรินทร์

พระแม่ลักษมี ที่ปรากฏในศาสนาพุทธนิกายมหายาน

ในประเทศอินเดีย เนปาล และ ทิเบต มีคัมภีร์หลายเล่มที่กล่าวถึงพระแม่ลักษมีว่า เป็นหนึ่งในเทพเจ้าของศาสนาพราหมณ์หรือศาสนาฮินดู 12 พระองค์ ที่ถือกำเนิดขึ้นมาจากพระวรกายส่วนต่างๆ ของพระโพธิสัตว์ปัทมปาณี เปล่งรัศมี จากพระอังสะสายปรากฏเป็นพระพรหม จากพระเนตรทั้งสองข้างเป็นพระอาทิตย์และพระจันทร์ จากพระโอษฐ์เป็นพระวายุ จากพระทนต์เป็นพระสรัสวดี จากพระอุทรเป็นพระวรุณ จากพระเพลาเป็นพระแม่ลักษมี จากพระนาภีเป็นพระแม่คงคา จากพระเกศาเป็นพระอินทร์และเทวดา

ลักษณะเช่นนี้แสดงให้เห็นการเน้นบทบาทความสำคัญของศาสนาพุทธอย่างแท้จริงโดยยกให้พระโพธิสัตว์เป็นผู้ให้กำเนิดเทพเจ้าและมหาเทวีในศาสนาพราหมณ์ฮินดูแทน มิใช่การถือกำเนิดด้วยตนเอง หรือที่เรียกว่าสวยัมภู หรือกำเนิดจากมหาเทพผู้เป็นใหญ่อย่างที่ปรากฏบ่อยๆ ในคัมภีร์ศาสนาพราหมณ์ฮินดู

ไม่เพียงการกล่าวถึงกำเนิดของพระแม่ลักษมีเท่านั้น คัมภีร์บางเล่มยังให้รายละเอียดเพิ่มเติมว่า พระแม่ลักษมีเป็นที่รู้จักกันใน 2 บทบาทด้วยกัน บทบาทที่ 1 พระแม่ลักษมีเป็นเทพธิดาแห่งความเป็นสิริมงคล โชคลาภ และความงาม ผู้ซึ่งมักแผ่กุศลผลบุญต่างๆแก่สรรพสัตว์ บทบาทที่ 2 พระแม่ลักษมีเป็นหนึ่งใน ธรรมธาดา หรือผู้พิทักษ์รักษาพุทธศาสนา จะเห็นได้ว่าศาสนาพุทธนิกายมหายานในอินเดีย เนปาล และ ทิเบต ยังคงยกย่องพระแม่ลักษมีให้เป็นมหาเทวีแห่งความเป็นสิริมงคล โชคลาภ และ ความงาม เช่นที่มีมาก่อนในศาสนาพราหมณ์ฮินดู ขณะเดียวกันก็เพิ่มบทบาทใหม่ด้วยการยกย่องพระแม่ลักษมีให้เป็นผู้พิทักษ์รักษาพุทธศาสนา

หนังสือพระลักษมีเทวีผู้เปี่ยมด้วยพระสิริโฉมและความกรุณาปราณี : วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์ / สำนักพิมพ์อมรินทร์

พระแม่ลักษมีเมื่อปรากฏร่วมกับพระวิษณุ

10471100_477070982448015_40716819154789615_n

เมื่อพระแม่ลักษมีได้รับยกย่องให้เป็น “ศักติ” และชายาของพระวิษณุ ก็เริ่มมีการทำประติมากรรมพระแม่ลักษมีคู่กับพระวิษณุมากขึ้น มีทั้งอยู่ในอิริยาบถทรงยืนเคียงข้างกัน ทรงยืนโอบกอดประทับเคียงข้างกัน ประทับโอบกอด และ พระอิริยาบถบรรทม

ลักษณะทั่วไป : เป็นหญิงสาวรูปงาม ดวงตาเหมือนกลีบดอกบัว สะโพกผาย มีสิริโฉมงดงาม พระวรกายอยู่ในวรรณะขาวหรือทอง มี 2 กรเสมอ แต่งองค์อย่างนางกษัตริย์ สวมสร้อยสังวาลย์ กุณฑลและธำมรงค์

ปางที่รู้จักและน่าสนใจ : “นารายณ์บรรทมสินธุ์ หรือ พระวิษณุอนันตศายินปัทมนาภะ” เป็นตอนที่พระวิษณุทรงบรรทมในท่ามกลางเกษียรสมุทร โดยมีพญาอนันตนาคราชทำหน้าที่รองรับพระวรกาย ครั้งนั้นเป็นการบรรทมหลับระหว่างภายหลังจากการทำลายโลกด้วยอำนาจแห่งพระศิวะมหาเทพ ทุกสรรพสิ่งถูกทำลายล้าง พื้นดินจมอยู่ใต้มหาสมุทร Read more »

ลักษณะของพระแม่ลักษมี

พระแม่รัศมี พระแม่ลักษมีเทวี

จากบรรดาพระนามมากมาย ที่สื่อถึงการกำเนิด บุคลิกลักษณะ และ บทบาทหน้าที่ ที่มีมากมาย คงทำให้เริ่มอยากรู้ว่าพระแม่ลักษมีมีรูปลักษณ์อย่างไรกัน เหมือนหรือต่างจากพระแม่อุมาเทวีไหม

คัมภีร์อินเดียโบราณจำนวนไม่น้อย มีการพรรณนาถึงลักษณะ หรือ ประติมานวิทยาของพระแม่ลักษมีไว้อย่างละเอียด บางครั้งก็กล่าวต้องตรงกันแต่บางคัมภีร์ก็มีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันออกไป

ผู้หญิง-ช้าง-ดอกบัว “พระลักษมีในยุคพระเวท”
ในยุคแรกนิยมสร้างพระเทวีที่มีความสัมพันธ์กับดอกบัวและช้าง โดยมีชื่อเรียกมากถึง 4 ชื่อด้วยกันได้แก่ พระศรีลักษมี อภิเษกลักษมี อภิเษกศรี และ คชลักษมี ทั้ง 4 ชื่อนี้ถือว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภและความอุดมสมบูรณ์ ลักษณะโดยทั่วไปเป็นหญิงสาว ผู้มีทรวดทรงองค์เอว สะโพกได้สัดส่วนชัดเจน ทรงเครื่องอย่างนางกษัตริย์ นั่งบนดอกบัว มือทั้งสองข้างถือดอกบัวตูมในความสูงระดับใบหูหรือหน้าอก Read more »

พระแม่ลักษมีและเทวีอโฟไดติ ความเหมือนและความต่าง

lakshmi-deviScreenShot489

ไม่เพียงความคล้ายคลึงกันในสถานที่กำเนิด พระแม่ลักษมีและเทวีอโฟไดตินั้น ยังได้ชื่อว่าเป็นเทวีแห่งความรักความงามและความอุดมสมบูรณ์เช่นเดียวกันอีกด้วย

ความรักของพระแม่ลักษมีนั้นมีอยู่ 2 ประการ
ประการแรก คือ ความรักความภักดีต่อพระวิษณุหรือพระนารายณ์ อย่างไม่มีวันเปลี่ยนแปลง และประการที่สอง ความรักความเมตตาและกรุณาต่อทวยเทพ มนุษย์ และ สัตว์ สรรพชีวิตอย่างไม่มีประมาณ Read more »

พระแม่ลักษมี เทวีแห่งความงามและความรัก

lakshmi-goddess-of-wealth-QM19_l

ความงามตามอุดมคติ เป็นคุณลักษณะที่มนุษย์ทุกคนถวิลหา กระนั้นมนุษย์เราก็เข้าใจตรงกันว่า แม้จะหาความงามเช่นนั้นจนสิ้นแผ่นดินโลก ก็ไม่มีทางพบได้ นี่เป็นที่มาที่ทำให้มนุษย์ทั่วทุกมุมโลกนับถือความงาม ดังจะเห็นว่าในทุกวัฒนธรรมและความเชื่อ ล้วนมีเทวีแห่งความงามที่งามเลิศและแสนดี ไว้บูชากราบไหว้ เพราะเชื่อว่าพระนางจะอวยชัยให้พร ดลบันดาลให้ตนสมปรารถนาได้

ฝั่งตะวันตกก็มีเทพีอโฟรไดท์ตี ส่วนฝั่งตะวันออก พระแม่ลักษมีก็คือที่สุดของพระเทวีแห่งความงาม พระลักษมีได้รับการยกย่องว่าเป็นเทวีที่มีสิริโฉมงดงามเป็นเลิศที่สุดในสามโลก ทั้งยังเป็นเทวีที่ทรงคุณด้านความกรุณาปราณีประดุจมารดามีต่อบุตร เป็นเทวีที่ประทานความมั่งคั่งร่ำรวยและจงรักภักดีในความรักที่มีต่อองค์พระวิษณุมหาเทพ Read more »

ตำนานพระแม่ลักษมี เทวีแห่งความอุดมสมบูรณ์

พระแม่รัศมี พระแม่ลักษมีเทวี
คัมภีร์ภควัทปุราณะกล่าวว่า เมื่อ พระแม่ลักษมี ปรากฏพระวรกายขึ้นหลังจากการเปลี่ยนเกษียรสมุทรแล้วเทวดาอสูรและมนุษย์ต่างร่วมลงนามความงามและปรารถนาจะได้พัฒนามาเป็นชายาทั้งสิ้นครั้งนั้นพระอินทร์ได้ทูลอัญเชิญให้พระนางประทับบนอาสนะเทพแห่งน้ำดื่มน้ำมาให้คะแนนชำระพระวรกายด้วยมีเหล่าเทพอัปสรและคนธรรพ์บรรเลงเพลงขับกล่อมเกลาช้างประจำทิศช่วยกันลดน้ำสิ่งศักดิ์สิทธิ์จากหม้อน้ำทองให้พระนางลักษมีซึ่งทรงถือดอกบัวอยู่จากนั้นพระมหาสมุทรทรงถวายผ้าไหมสีเหลือง 2 ผืน พระวรุณทรงถวายมาลัยไวชยันตีพระวิศวกรรมถวายเครื่องประดับต่างๆ พระแม่สรัสวดีทรงถวายสร้อยมุก พระพรหมทรงถวายดอกบัวและกุณฑล ครั้นเมื่อเสร็จพิธี พระแม่ลักษมีก็เรียกพระวิษณุเป็นพระสวามี

คัดมาจาก หนังสือ พระลักษมี โดย วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์ สนพ.อัมรินทร์

ดิยา (Diya) สัญลักษณ์แห่งดิวาลี เทศกาลบูชาพระแม่ลักษมี และวันทีปาวลี

“ดิยา (Diya)” คือ ตะเกียงดินเผาใบเล็ก ที่ใช้น้ำมันเนย หรือน้ำมันพืชเป็นเชื้อเพลิง มีฝ้ายเป็นไส้ตะเกียง “ดิยา” ยังเรียกกันในชื่อต่างๆ เช่น “ดิวา (Divaa)” “ดีปาม (Deepam)” หรือ “ดีปัก (Deepak)” ซึ่งถือกันว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์และเป็นมงคล ผู้คนจึงนิยมซื้อหามาจุดกันในช่วงเทศกาลดิวาลี  ”ดิยา” จึงกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญคู่เทศกาลแห่งแสงไฟนี้

Read more »

. . . . . . . . .