Posts Tagged ‘พราหมณ์’

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในประเทศไทย

วัดวิษณุ ยานนาวา

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในกรุงเทพ

วัดวิษณุ ยานนาวา วัดฮินดูในกรุงเทพ

วัดวิษณุ ตั้งอยู่เลขที่ 96 ซ.เจริญราษฎร์ 3 (ซอยวัดปรก) แขวงทุ่งวัดดอน กรุงเทพฯ ก่อสร้างโดยสมาคมฮินดูธรรมสภา เป็น สมาคมทางศาสนาในองค์การศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2458 โดยชาวอุตตรประเทศจากประเทศอินเดีย หรือที่เรียกกันว่า “พวกยูพี” ที่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ซึ่งชาวอุตตรประเทศนั้น เป็นชาวฮินดูที่นับถือพระวิษณุเป็นหลัก แต่เดิมที่ชาวอุตตรประเทศที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ได้ไปกระทำศาสนกิจต่างๆ ณ วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขก) ถนนสีลม

ต่อมาเมื่อมีชาวฮินดูจากอุตตรประเทศได้เข้ามาอยู่อาศัยในประเทศมากขึ้น จึงได้รวมตัวกันก่อตั้งสมาคมฮินดูธรรมสภา และแยกตัวออกมาสร้างเทวาลัยแห่งใหม่ขึ้น จากการเรี่ยไรรวบ รวมเงินกันได้จำนวนหนึ่ง จึงได้ซื้อที่ดินแปลงหนึ่งในซอยวัดปรก ด้วยเห็นว่าที่ดินบริเวณดังกล่าวมีราคาถูก และมีชาวอุตตรประเทศอาศัยอยู่ในเขตนั้นจำนวนมาก

สิ่งที่โดดเด่นของวัดวิษณุ และถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวอุตตรประเทศผู้ร่วมใจกันสร้างวัดแห่งนี้ คือ วัดวิษณุ นับว่าเป็นวัดเดียวของศาสนาฮินดูในประเทศ ที่มีเทวรูปประดิษ ฐานอยู่มากที่สุดถึง 24 องค์ ว่ากันว่ามากที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เลยทีเดียว โดยบนชั้น 2 ของเทวาลัยหลัก ประกอบไปด้วยเทวรูปพระวิษณุ-พระลักษมี ซึ่งถือเป็นเทวรูปประธานของวัด พระราม-นางสีดา พระลักษมณ์ พระภรต พระศัตรุฆน์ ศรีหนุมานตอนแบกต้นสังกรณีตรีชวา พระกฤษณะ-นางราธา พระพิฆเนศ ขนาบด้วยรูปหินอ่อนขนาดเล็กของพระนางพุทธิและสิทธิ พระชายา เป็นต้น
Read more »

พระพิฆเณศ เทพแห่งศิลปะในคติของไทย

เหตุใดผู้เรียนศิลปะจึงบูชาพระพิฆเนศ

ganapati-QC32_l
พระพิฆเนศ หรือ พระพิฆเนศวร หรือ พระคเณศ หรือ พระวิฆเณศวร หรือ วิฆเนศ เป็นเทพในศาสนาฮินดูหรือพราหมณ์ เป็นเทพเจ้าแห่งความรอบรู้ เป็นผู้มีปัญญาเป็นเลิศ ปราดเปรื่องในศิลปวิทยาทุกแขนง เป็นเทพแห่งการขจัดอุปสรรคความขัดข้อง

ไมเคิล ไรท (Michael Wright) นักเขียนนักวิชาการผู้ล่วงลับ เขียนไว้ในหนังสือจากเครือมติชน ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษ “พระพิฆเนศ มหาเทพฮินดู ชมพูทวีป และอุษาคเนย์” ว่า คนไทยถือว่าพระพิฆเนศเป็นเทพองค์สำคัญในการประกอบพิธีกรรมต่างๆ คาดว่า รับมาจากศาสนาพราหมณ์ที่ถือพระพิฆเนศเป็นเทพองค์แรกที่ต้องบูชาก่อนเริ่มพิธีใดๆ

พระพิฆเนศอยู่คู่กับคนไทยมาช้านาน เห็นได้จากการพบรูปสลักพระพิฆเนศในเทวสถานตามเมืองต่างๆ ทั่วประเทศ

ตามตำนาน พระพิฆเนศวรเป็นโอรสของพระอิศวรและพระอุมาเทวี มีรูปกายเป็นมนุษย์ มีเศียรเป็นช้าง

ตำนานหนึ่งของพระพิฆเนศ คือ ปราชญ์ที่ใช้ งาส่วนที่หัก จาร หรือเขียนเรื่อง “มหาภารตยุทธ” วรรณคดีสำคัญของอินเดียโบราณลงในใบลาน ตามคำบอกเล่าของฤๅษีวยาสะ ทำให้ได้รับความเคารพนับถือในฐานะผู้ประสาทความรู้ทางอักษรศาสตร์

จึงเชื่อกันว่าเด็กหรือ ผู้ที่จะเริ่มเรียนหนังสือหรือจะเข้าสอบ ต้องไหว้พระพิฆเนศเสียก่อน
Read more »

พระราชครูวามเทพมุณี พระราชครู พระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ

พระราชครูวามเทพมุนี (พระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ)

พิธีกรรมโบราณที่ถือปฏิบัติกันมาช้านานจวบจนถึงปัจจุบัน แทบแยกกันไม่ออกระหว่าง “พิธีพราหมณ์และพิธีพุทธ” บางครั้งต้องจัดควบคู่กันไป ส่วนใหญ่จัดขึ้นมุ่งเน้นเพื่อเป็นสิริมงคลและเป็นขวัญกำลังใจ อย่างเช่นก่อนจะออกทัพจับศึกต้องมีการประกอบพิธีบวงสรวงองค์เทพเทวดา

ผู้ที่ทำพิธีส่วนใหญ่จะเป็น “พราหมณ์” ผู้ที่รอบรู้ในศาสตร์ โดยเฉพาะโหราศาสตร์และไสย ศาสตร์ และเคร่งครัดอยู่ในศีลธรรมอันดี

ในปัจจุบันพิธีกรรมหลายอย่าง ก่อนที่จะมีพิธีพุทธก็ต้องเริ่มด้วย “พิธีพราหมณ์” ก่อนเสมอ

อย่างเช่น พิธีพุทธาภิเษกวัตถุมงคล พิธีวางศิลาฤกษ์ลงเสาเข็มบ้านเรือน ร้านค้าต่างๆ เป็นต้น

สำหรับ “พราหมณ์” ที่มีงานที่ต้องไปมีส่วนร่วมประกอบพิธีมากที่สุด คงต้องยกให้ “พระราชครูวามเทพมุนี” ด้วยท่านเป็นหัวหน้าคณะพราหมณ์ สำนักพระราชวัง ที่มีบทบาทสำคัญ

“พราหมณ์ เป็นผู้ที่มีส่วนเข้าไปเกี่ยวข้องกับพิธีศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ตั้งแต่พิธีบวงสรวงตั้งศาลพระภูมิ วางศิลาฤกษ์สถานที่สำคัญ พิธีพุทธาภิเษก-เทวา ภิเษกวัตถุมงคล ไปจนถึงพระราชพิธีต่างๆ ของพระมหากษัตริย์ เพื่ออัญเชิญพระผู้เป็นเจ้าและทวยเทพตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู มาเป็นสักขีในการกระทำพิธีนั้นๆ สร้างความเป็นสิริมงคลแด่องค์พระมหากษัตริย์ บ้านเมืองและผู้เข้าร่วมพิธี” พระราชครูวามเทพมุนี เกริ่นนำถึงบทบาทของพราหมณ์ในแบบกว้างๆ
Read more »

ตำนานพระพิฆเนศวร เรื่องราวของพระพิฆเนศวร์

ตำนานพระพิฆเนศ เรื่องราวของพระพิฆเณศวร์

560141_304441089659021_1811796047_n
คอลัมน์พันธุ์แท้พระเครื่อง / ราม วัชรประดิษฐ์ / หนังสือพิมพ์ข่าวสด

คนไทยเรามีความคุ้นเคยกับบรรดาเทพทั้งหลายในศาสนาพราหมณ์หรือฮินดูมาช้านาน ถึงแม้ประเทศเราจะเรียกว่าเป็นเมืองพุทธ แต่ก็ไม่สามารถ ปฏิเสธได้ว่ายังมีความเชื่อเกี่ยวกับองค์ทวยเทพต่างๆ ด้วยเช่นกัน อิทธิพลของศาสนาพราหมณ์หรือคติฮินดูนั้น สถาปนาในสยามประเทศหรือดินแดนสุวรรณภูมิมาตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจ ต่อมาแม้ว่า “สุวรรณภูมิ” จะเป็นศูนย์รวมของอารยธรรมจากนานาประเทศ แต่ศาสนาที่มีความสำคัญและโดดเด่นที่สุดก็คือ ศาสนาพุทธ

ขณะเดียวกันคติความเชื่อในศาสนาฮินดูก็ยังคงเหนียวแน่นอยู่ในสังคม อันอาจกล่าวได้ว่าทั้งสองศาสนาต่างมีความแตกต่างมีเอกลักษณ์ของตนอย่างชัดเจน บางอย่างไปด้วยกันได้ และบางอย่างดูเหมือนจะขัดแย้งโดยสิ้นเชิง แต่อย่างไรก็ตามก็ยังคงมีความสัมพันธ์ในจิตใจคนและเป็นไปอย่างกลมกลืน

สมัยกรุงศรีอยุธยาลัทธิพราหมณ์ค่อนข้างมีความชัดเจนมาก ไม่ว่าจะเป็นชื่อ ราชธานี (อยุธยา) หรือพระนามของกษัตริย์ที่ขึ้นต้นด้วย สมเด็จพระรามาธิบดี อันเป็นปางหนึ่งใน “รามาวตาร” โดยเฉพาะอย่างยิ่งรัชสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งมีพระนามแสดงถึงการเป็นองค์อวตารของ พระวิษณุ อย่างชัดเจน มีการจัดพิธีตรียัมปวาย อันเป็นพิธีพราหมณ์ที่อัญเชิญมหาเทพลงมาตรวจสอบความมั่นคงของเมืองที่แสดงออกโดยการ “โล้ชิงช้า” โดยพราหมณ์ที่เรียกว่า “นาลิวัน”
Read more »

พระพิฆเนศในคัมภีร์อินเดียโบราณ

tumblr_mdic4qWGek1qhetxwo1_500
พระพิฆเนศในคัมภีร์โบราณ

คอลัมน์พันธุ์แท้พระเครื่อง / ราม วัชรประดิษฐ์ / นสพ.ข่าวสด

เรื่องราวขององค์พระพิฆเนศ จะปรากฏในวรรณกรรมโบราณของอินเดียที่กล่าวถึงเรื่องราว 5 ประการ อันได้แก่ การสร้างโลก, การทำลายล้างโลกและการสร้างโลกใหม่, กำเนิดของเทพเจ้าและมหาฤๅษีต่างๆ, การเริ่มต้นของพระมนูและยุคแห่งพระมนู และเรื่องราวประวัติของสุริยวงศ์กับจันทรวงศ์ เรารู้จักในชื่อ ‘คัมภีร์ปุราณะ’ แปลว่า เรื่องราวเก่าแก่ จัดเป็นงานวรรณกรรมอินเดียโบราณที่มีอายุตั้งแต่ปลายยุคพระเวท และยุคมหากาพย์เรื่อยมา

คัมภีร์ปุราณะ จะรจนาเรื่องราวของทวยเทพในคติความเชื่อของฮินดู โดยมีศูนย์กลางของเรื่องราวอยู่ที่ “ตรีมูรติ” แบ่งออกเป็น ‘มหาปุราณะ’ 18 เล่ม และแบ่งย่อยออกเป็น ‘อุปปุราณะ’ อีก 18 เล่ม เช่น วิษณุปุราณะ กล่าวถึงเรื่องราวของพระวิษณุ, อัคนิปุราณะ กล่าวถึงเรื่องราวของพระอัคนี, สกันทปุราณะ กล่าวถึงเรื่องราวของพระสกันทะ, ครุฑปุราณะ กล่าวถึงเรื่องราวของพญาครุฑ และคเณศปุราณะ กล่าวถึงเรื่องราวขององค์พระพิฆเนศ เป็นต้น
Read more »

พระคเณศมีงาเดียว

องค์พระพิฆเนศวร์
คอลัมน์ หน้าต่างศาสนา / หนังสือพิมพ์ข่าวสด

‘พระพิฆเณศวร์’ หรือบางแห่งเขียนว่า พระพิฆเนศ หรือ พระคเณศ เป็นเทพองค์หนึ่งในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ซึ่งคนไทยรู้จักกันดี ด้วยเชื่อว่าท่านเป็นเทพแห่งศิลปะความรู้ และความสำเร็จทั้งมวล

คนจึงนิยมกราบไหว้ท่าน เพื่อช่วยขจัดปัดเป่าอุปสรรคข้อขัดข้องต่างๆ รวมทั้งอำนวยความสำเร็จให้แก่กิจการทั้งหลายทั้งปวงด้วย

ส่วนสาเหตุที่พระคเณศมีเพียงงาเดียวนั้น เล่ากันว่า ถูกขวานของปรศุรามขว้างใส่

ซึ่งปรศุรามนี้ เป็นพราหมณ์ ซึ่งเป็นอวตารภาคหนึ่งของพระนารายณ์ และได้รับประทานขวานเพชรจากพระศิวะ ทำให้มีฤทธิ์เดชมาก ได้ใช้เทพศัตราวุธนี้ไปล้างแค้นแทนบิดามารดา รวมถึงไปปราบปรามเหล่ากษัตริย์ทั้งหลายจนสิ้นโลก
Read more »

ประวัติความเป็นมาองค์พระพิฆเนศ พระพิฆเนศวรบรมครูช้าง

ganesha-9
พระพิฆเนศวรบรมครูช้าง

ประวัติความเป็นมาองค์พระพิฆเนศ

พระพิฆเนศวร์ เทพเจ้าของฮินดู  เป็นโอรสของพระศิวะ มีกายเป็นมนุษย์ เศียรเป็นช้าง  เป็นเทพที่นิยมบูชากันมากที่สุดในบรรดาเทพฮินดูทั้งหลาย  เนื่องจากพระองค์เป็นเทพผู้ขจัดความขัดข้องและเป็นผู้อำนวยความสำเร็จให้แก่กิจการทั้งปวง  ชาวอินเดียเมื่อจะประกอบพิธีทางศาสนา  หรือศึกษาเล่าเรียนศิลปวิทยาจะต้องบูชาพระพิฆเนศวรร์ เสียก่อนเพื่อขอความสำเร็จในกิจการนั้น ๆ  การนับถือพระพิฆเนศวร์  ในประเทศอินเดียเริ่มปรากฏอย่างเด่นชัดในสมัยปุราณะ  (ประมาณ พ.ศ. 861-1190)  มีผู้สันนิษฐานว่ามีกำเนิดมาจากการเป็นเทพพื้นเมืองของชาวอินเดีย  ซึ่งมีการบูชาสัตว์เป็นลัทธิพื้นเมืองดั้งเดิม  มีการบูชาเทพที่มีเศียรเป็นสัตว์ต่าง ๆ  เป็นเทพประจำเผ่า  และเนื่องจากช้างเป็นสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดในอินเดีย  พระพิฒเนศว์ที่มีเศียรเป็นช้างจึงได้รับยกย่องเป็นหัวหน้าของเทพที่มีเศียรเป็นสัตว์ทั้งหลาย
Read more »

พราหมณ์ พระราชพิธี : พิธีพุทธในพระราชพิธีตรียัมปวาย – ตรีปวาย

พระราชพิธีตรียัมปวาย – ตรีปวาย ถือว่าเป็นพระราชพิธีที่สำคัญของบ้านเมือง ที่พระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชประสงค์ให้จัดขึ้นทุก ๆ ในเดือนยี่ อันเป็นการเริ่มต้นฤดูเพาะปลูก นอกจากจะให้ศักดิ์สิทธิ์ ความรื่นเริงบันเทิงใจแก่ประชาชนแล้ว  ยังเป็น  กุศโลบายการสร้างขวัญกำลังใจอีกด้วย เพื่อทดสอบความแข็งแรงของบ้านเมือง ความอุดมสมบูรณ์ของข้างปลาอาหาร รวมถึงเป็นการแสดงถึงพระบารมีของพระมหากษัตริย์ที่จะแสดงให้รัฐต่างๆ รับรู้ว่ามีอำนาจมากน้อยเพียงใด เพราะการจัดงานที่กินระยะเวลารวมครึ่งเดือนต้องใช้กำลังคนกำลังทรัพย์มิใช่น้อย

การสร้างความศักดิ์สิทธิ์ของพิธีกรรมนอกเหนือจากพิธีหราหมณ์แล้วในรัช สมัยของสมเด็จจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังเพิ่มพิธีพุทธเข้าไปด้วย อาจมองในแง่การถ่วงดุลอำนาจของสองศาสนา หรือมองว่าเป็นการสมานฉันท์ เพราะมีทั้งพราหมณ์ พระไทย พระมอญ หรือมองว่าอาจเป็นการให้ความสำคัญของนิกายธรรมยุทธ นิกายใหม่ที่พระองค์ทรงก็ตั้งก็ได้ ถึงอย่างไรในแง่ประชาชนก็มีความสุข อิ่มบุญไปกับพระราชพิธีตรียัมปวาย-ตรีปวายอย่างแน่นอน   

  Read more »

พราหมณ์ : พิธีช้าหงส์ ๒/๒ ขั้นตอนและวันประกอบพิธีช้าหงส์

ขั้นตอนและวันประกอบพิธีช้าหงส์

พิธีช้าหงส์จะจัดขึ้น ๓ คืนด้วยกันคือ วันวันแรม ๑ ค่ำ เดือนยี่ ซึ่งถือเป็นวันสุดท้ายของพระราชพิธีตรียัมปวาย และต่อด้วยพระราชพิธีตรีปวาย พราหมณ์จะประกอบพิธีช้าหงส์เพื่อส่งเสด็จพระอิศวร พระอุมา และพระพิฆเนศ คืนวันแรม ๓ ค่ำ เดือนยี่ ประกอบพิธีช้าหงส์เพื่อส่งพระพรหม และ วันแรม ๕ ค่ำ เดือนยี่  เป็นการส่งพระนารายณ์กลับคืนสู่สรวงสวรรค์

วันแรม ๑ ค่ำ เดือนยี่

วันสุดท้ายของพระราชพิธีตรียัมปวาย ต่อด้วยพระราชพิธีตรีปวาย  เป็นการรับพระนารายณ์ที่เสด็จจากเกษียรสมุทรมายังบนโลกมนุษย์  รวมระยะเวลาที่ประทับอยู่บนโลกมนุษย์เป็นเวลา  ๕  วัน และเป็นการส่งเสด็จพระอิศวรกลับสู่สรวงสวรรค์ซึ่งอยู่บนโลกมนุษย์ครบกำหนด กลับ ๑๐ วัน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชบรรยายพิธีกรรมที่ประกอบใน วันนี้ความว่า เป็นพิธีตรียัมปวายและตรีปวายต่อกัน โดยพิธีการเริ่มตั่งแต่เวลาเช้าตรู่ พราหมณ์ทั้งหลายจะประชุมพร้อมกันที่สถานพระนารายณ์ พระมหาราชครูอ่านเวทเปิดประตูศิวาลัยไกรลาสเหมือนอย่างเช่นเปิดถวายพระอิศวร  ในเวลาเย็นจะประชุมพร้อมกันอีกครั้งที่สถานพระนารายณ์อีกครั้ง   Read more »

พราหมณ์ : พิธีโกนจุกในพิธีตรียัมปวาย – ตรียัมปวาย

จากอินเดียสู่ไทย

การค้าขายทางเรือที่มามาแต่โบราณเป็นสื่อสำคัญในการถ่ายทอดวัฒนธรรมจากอินเดียมาสู่ประเทศไทย ในการเดินเรือมาค้าขายแต่ละครั้งต้องรอช่วงลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดมา และเช่นเดียวกัน การกลับก็ต้องรอลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดกลับ และในการเดินเรือแต่ละครั้งมิได้มีเพียงแต่พ่อค้า ยังมีนักบวชเดินทางร่วมมากับเรือด้วยเพื่อประกอบพิธีให้กับพ่อค้าเหล่านั้น ดังนั้นในช่วงระหว่างการรอลมมรสุมจึงมีพิธีกรรมต่าง ๆ มากมายที่ประกอบขึ้นตามลัทธิพราหมณ์ รวมถึงการไว้ผมและการโกนผมของเด็กด้วย
Read more »

“อำนาจ” ของ ผี, พราหมณ์, พุทธ

“อำนาจ” ของ ผี, พราหมณ์, พุทธ
สุจิตต์ วงษ์เทศ

– ผี, พราหมณ์, พุทธ ล้วนมีอำนาจเหนือธรรมชาติ อันเป็นความเชื่อของมนุษย์ ที่ถูกมนุษย์ด้วยกันสร้างขึ้น ตั้งแต่ยุคดั้งเดิมดึกดำบรรพ์สืบทอดถึงปัจจุบัน

คนทุกวันนี้เชื่อว่าไทยเป็น “พุทธแท้” มาก่อน โดยไม่มีอย่างอื่นปะปนแปดเปื้อน
แต่แท้จริงมีพยานหลักฐานและร่องรอยจำนวนมาก ยืนยันสอดคล้องว่าพุทธในไทยไม่เคยเป็นพุทธบริสุทธิ์อยู่โดดๆ เพราะล้วนมีผีกับพราหมณ์ปะปนเป็นเนื้อเดียวกันตั้งแต่ยุคแรกประดิษฐานในสุวรรณภูมิ ราว 2,000 ปีมาแล้ว จนถึงทุกวันนี้ยิ่งปะปนกันมากมิได้ต่างจากอดีต  Read more »

ความเป็นมาของ พราหมณ์ ในประเทศไทย

บทความโดย มูลนิธิพระพิฆเนศ เผยแพร่ในเว็บไซต์สยามคเณศ ห้ามคัดลอกเพื่อการค้า

พราหมณ์เป็นชนกลุ่มน้อยกลุ่มหนึ่งในประเทศไทยมีมานานหนักหนา ดินแดนสุวรรณภูมิเคยมีพราหมณ์เข้ามามีบทบาทสำคัญยิ่ง เช่น พราหมณ์โกณฑัญญะ ผู้เข้ามาได้นางพญาลิ่วของฟูนันเป็นเมีย ได้ก่อตั้งวงศ์วานเป็นปึกแผ่นในประเทศนั้น ก่อนที่ไทยเราจะอพยพมาสู่ดินแดนสุวรรณภูมิมีพราหมณ์เข้ามามีอิทธิพลก่อนอยู่แล้ว กล่าวเฉพาะเมื่อตั้งประเทศไทยเป็นเอกราชจากขอม เราเคยเป็นพราหมณ์มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย และปัจจุบันนี้ก็ยังมีพราหมณ์อยู่ในพระบรมมหาราชวัง ยังมีหอโหรพราหมณ์อยู่หลังพระที่นั่งบรมพิมาน ประมุขของพราหมณ์ปัจจุบัน คือ พระราชครูวามเทพมุนีฯ (สมจิตต์ รังสิพราหมณกุล) ซึ่งตั้งนิวาสนสถานอยู่ใกล้เทวสถานเสาชิงช้า ใกล้วัดสุทัศนเทพวราราม เมื่อรัชกาลที่ 2 ทรงพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนา ทรงเรียกบริเวณนี้ว่า “เสาชิงช้า อาวาส วัดพราหมณ์”
Read more »

พราหมณ์ : พระราชพิธีตรียัมปวาย – ตรีปวายในสมัยอยุธยา

บทความโดย : วาทิน ศานต์ สันติ
ในสมัยอยุธยา  หลักฐานการประกอบพิธิตรียัมปวาย – ตรีปวายที่เก่าแก่และน่าเชื่อถือได้ที่สุดปรากฏอยู่ในกฎหมายตราสามดวง เชื่อว่าตราขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้นไม่ช้าไปว่ารัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (ศิริพจน์, ๒๕๕๐ : ๕๙) กล่าวถึง “…เดือน๑…เถลิงพิทธีตรียำพวาย” (กฎหมายตรา ๓ ดวงเล่ม ๑, ๒๕๔๘ : ๙๖) กฎมณเฑียรบาลกล่าวถึงพระราชพิธีเพียงสั้น ๆ คือ

“สนานตรียำพวาย พระศรีอรรถราชทูลผ้า พระพลเทพทูลน้ำ พระราชบโรหิตพระครูอภิรามถวายน้ำสังข์ พระมเหธรพระพิเชดถวายน้ำกลด พระญาณประกาศถวายโสสก พระอิศวรรักษาถวายพร ขุนวิสุทธโภชถวายเข้าตอกดอกไม้เข้าเม่าเข้าพอง วังรับเข้าเม่าต้น” (กฎหมายตราสามดวง, ๒๕๔๘ : ๑๐๖)

อีกทั้งยังกำหนดพราหมณ์สำหรับพระราชพิธีตรียัมปวาย – ตรีปวาย ไว้ตายตัวคือ “ขุนพรมไสมย ครูโล้ชิงช้า นา ๔๐๐” (กฎหมายตรา ๓ ดวงเล่ม ๑, ๒๕๔๘ : ๑๕๘)

นอกจากนั้นยังมีหลักฐานทางวรรณคดี โคลงทวาทศมาส ซึ่งยังหาข้อสรุปไม่ได้ว่าถูกแต่งขึ้นมาในสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถหรือ สมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชกันแน่    โคลงทวาทศมาสก็ให้ภาพพระราชพิธีตรียัมปวาย – ตรีปวายในสมัยอยุธยาได้ดังนี้
Read more »

พราหมณ์ : ศาสนาพราหมณ์ในสมัยสุโขทัย

เรียบเรียงโดย วาทิน ศานต์ สันติ
ห้ามคัดลอกเพื่อการค้า เผยแพร่เป็นวิทยาทานเท่านั้น
อาณาจักรสุโขทัย เป็นอาณาจักรที่อยู่ในภาคกลางตอนบนของประเทศไทย มีศูนย์กลางการปกครองที่เมืองสุโขทัย แต่เนื่องจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยงข้องกับอาณาจักรสุโขทัยมีอยู่จำกัดจึงทำให้เรื่องราวของอาณาจักร ไม่ชัดเจนเท่าที่ควร เรื่องราวส่วนใหญ่ของสุโขทัยศึกษาได้จากศิลาจารึกร่วมสมัยในสุโขทัยเป็นหลัก ดังเช่น ศิลาจารึกวัดศรีชุม ทำให้เราทราบถึงการก่อตั้งอาณาจักรกล่าวคือ พ่อขุนผาเมืองเจ้าเมืองราด และพ่อขุนบางกลางหาวเจ้าเมืองบางยาง ซึ่งทั้งสองเป็นพระสหายกันและได้ร่วมกันขับไล่ขอมสมาดโขลญลำพงออกจากเมือง สุโขทัย และได้สถาปนาเมืองสุโขทัยเป็นราชธานีต่อมา โดยมีพ่อขุนบางกลางหาวขึ้นครองราชย์สมบัติเป็นกษัตริย์สุโขทัยพระองศ์แรง เฉลิมพระนามว่าพ่อขุนศรีอินทราทิตย์
Read more »

สร้อยมงคลสูตร เครื่องหมายแสดงความสุขสมบูรณ์ในชีวิตคู่ของชาวอินเดีย

ตามธรรมเนียมปฏิบัติในศาสนาฮินดูผู้หญิงที่แต่งงานแล้วจะสวมเครื่องประดับบางอย่างเพื่อแสดงถึงสถานะของการสมรส ซึ่งเครื่องประดับอย่างหนึ่งที่ถือว่าสำคัญมากที่สตรีชาวฮินดูต้องสวมในพิธีแต่งงาน นั่นคือ สร้อยมงคลสูตร (Mangalsutra)

คำว่า มงคลสูตร ตามตัวอักษรแล้วหมายถึง ด้ายมงคล (auspicious thread) ซึ่งมาจากคำสองคำ ได้แก่คำว่า มงคล (mangal) ซึ่งหมายถึง ศักดิ์สิทธิ์ เป็นมงคล และคำว่า สูตร (sutra) หมายถึง ด้าย มักประกอบด้วยจี้ทองคำ และด้ายสีเหลืองที่เตรียมจากขมิ้น ร้อยลูกปัดสีดำ หรืออาจจะเป็นสร้อยทองแบบง่ายๆ

Read more »

. . . . . . . . .